انجمن دوستداران یادگارهای تاریخی ایزیرتو

كردستان؛ سرزمين مهرورزي

سيدصلاح الدين رحيمي/ كارشناس گردشگري

استان كردستان، يكي از منحصر بفردترين استان هاي كشور در مقوله جاذبه هاي فرهنگي است. در اين استان برخلاف ساير مناطق كشور، هنوز عوامل فرهنگي و تاريخي در زندگي مردم جاري است و با وجود پيشرفت هاي روزافزون صنعت و هجوم فرهنگ هاي بيگانه، فرهنگ بومي منطقه به علت ريشه هاي عميق و باستاني، پوياتر از گذشته به حيات خود ادامه مي دهد.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ استان کردستان به علت دارا بودن شرايط خاص فرهنگي از قبيل زبان، لباس و پوشش، جشن هاو مراسم، رقص، موسيقي و صنايع دستي که به آنها اشاره خواهدشد، به واقع، سرزمين مهرورزي و ارائه فرهنگ ناب ايراني است که در جاي جاي جهان شناخته شده و تاثيرات شگرفي برفرهنگ هاي همجوار خود گذاشته است.

زبان

زبان مردم کردستان زبان کردي است. همانند زبان فارسي در مجموعه زبان‌هاي گروه هند و اروپائي قرار مي‌گيرد و داراي قوانين خاص از لحاظ دستوري و نوشتاري است. هم اکنون در بسياري از دانشگاه‌هاي معتبر اروپائي و خاورميانه، ادبيات آن تدريس مي‌شود. به علت وسعت زياد مناطق کردنشين اين زبان داراي لهجه‌هاي اصلي و زيرلهجه زيادي است که اين تنوع لهجه از لحاظ حجم کلمات اين زبان را غني و وزن و الفاظ آهنگين آن؛ عرصه شعر و ادبيات و موسيقي کردي را متاثر و ثروتمند ساخته است. به طوري که بسياري از منظومه‌هاي کردي از حدود يکصد سال پيش به زبان‌هاي مختلف ترجمه شده‌اند. زبان کردي داراي لهجه‌هاي سوراني، اردلاني، کلهري و هورامي است که لهجه‌ي هورامي تشابه زيادي با زبان زرتشت پيامبر ايراني دارد. 

لباس و پوشش

لباس کردي از زيباترين پوشاک ايراني است و اين زيبايي در پوشاک زنان اين منطقه از تجلي بيشتري برخوردار است. دامن‌هاي بلند و بعضا پرچين؛ پيراهن‌ها و رنگارنگي آن به همراه بخش‌هاي ديگر اين پوشش، هر بيننده‌اي را متقاعد مي‌کند. همين امر باعث شده چندبار در جشنواره‌هاي محلي جهان به‌عنوان لباس زيبا و برتر انتخاب شود. تکامل لباس کردي آن را کاملا مناسب وضعيت اقليمي اين ناحيه نموده و شيوه نگرش آميخته با احترام مردم به پوشش باعث حفظ و استفاده از آن تا امروز شده است. هنوز فاخترين نوع لباس د ربين مردها لباس‌ها وگيوه‌هاي دستباف است. 

جشن ها ومراسم

مهمترين و عمومي‌ترين جشني که درميان مردم کردستان مرسوم شده؛ برگزاري جشن نوروز است. اين جشن دراقصي نقاط کردستان به صورت خودجوش همراه مراسم رقص کردي و برپائي آتش برگزار مي‌شود. همچنين عيد فطر و عيد قربان به عنوان اعياد مذهبي در اين منطقه داراي اهميت خاص هستند.

از ديگر مراسمي که در ميان مردم کردستان به ويژه منطقه‌ي اورامان از جايگاه خاصي برخوردار است؛ مراسم عروسي پير شاليار(زماون پير شاليار) است. اين مراسم در روستاي اورامان تخت در هفته دوم بهمن ماه که مصادف با جشن سده است طي مراحل و رسومات خاصي برگزار مي‌شود. و ادامه آن در نيمه اول فصل بهار مصادف با 15 ارديبهشت در محل آرامگاه پيرشاليار تحت عنوان مراسم کومساي برگزار مي شود.

بازديد ازاين مراسم اکنون جنبه کشوري و حتي بين‌المللي پيداکرده و در برنامه تورهاي گردشگري استان تنظيم شده است.

رقص کردي

رقص کردي که به عنوان هه لپه رکي در ميان مردم کردستان از آن ياد مي‌شود با زيبائي خاص آئينه‌اي تمام‌نما از زندگي گذشته اين مردم است. حرکات رقص کردي برگرفته از زندگي و کار روزانه مانند کشاورزي، اعتقادات ديني، مراسم و جشن‌هاي بزرگ، بازي‌هاي محلي‌، جنگ و دفاع، حالات روحي و دروني افراد بوده است. اين رقص به علت دور بودن از ابتذال از يکسو و پيوند تاريخي و اجتماعي با زندگي مردم داشته و از ديگرسو در ميان تمام طبقات مردم به عنوان يک ارزش تلقي مي‌گردد. اصالت اين هنر باعث شده پيشرفت آن در استان شده است به طوري که گروه‌هاي رقص متعددي استان تشکيل و در بسياري از جشنواره‌هاي بين‌المللي مقام‌هاي اول اين رشته را کسب كرده است.

موسيقي

استان کردستان يکي از غني‌ترين استان‌هاي کشور از لحاظ موسيقي است. گروه‌هاي مختلف موسيقي در استان، وجود اساتيد موسيقي در تهران و شهرهاي بزرگ کشور که برخاسته از استان کردستان است و همچنين ساخت سازهاي موسيقي به علت پيشرفت صنايع چوبي و نازک کاري درکنار استعداد موسيقي موجود در استان، کردستان را به مهد موسيقي کشور تبديل کرده است.

موسيقي کردستان را مي‌توان در سه بخش تقسيم بندي كرد، اولين بخش موسيقي ديني است که در مراسم مولودي به مناسبت تولد پيامبر يا اعياد فطر و قربان و مراسم دراويش با آواز و دف اجرا مي‌شود. دومين بخش، موسيقي مناطق شهري است که به وسيله موسيقيدان‌هاي حرفه‌اي اجرا مي‌شود و به آن گرواني گفته مي‌شود که داراي مقام‌هاي مختلفي است. سومين بخش، موسيقي روستاي و سنتي است که به آن بيت مي‌گويند.

صنايع دستي

صنايع دستي به عنوان بخشي از ميراث فرهنگي و به عنوان نمادي از نوع زندگي فرهنگي يک جامعه همواره مورد توجه گردشگران قرار گرفته است. در استان کردستان به علت عدم استيلاي بخش صنعتي هنوز صنايع دستي از لحاظ کيفيت و گستردگي در سطح کشور مطرح است. به‌گونه‌اي که فرش و گليم کردستان به همراه محصولات نازک‌کاري مثل تخته نرد و شطرنج شهرت جهاني پيدا کرده است و بيشتر مسافران و گردشگراني که به کردستان سفر مي‌كنند از محصولات نازک‌کاري، فرش و گليم اين منطقه هنر پرور خريد مي‌كنند.