بررسي آئين كوسه گردي در كردستان

 آيين کوسه‌گردي يکي از مناسک کهن در استان است که در مناطق مختلف آن تا چند سال اخير نيز اجرا مي‌شد. اين آيين در طول سال شمسي و در اواسط فصل زمستان برگزار مي‌شود. وجود نمادهاي متعدد در اين آيين و ارتباط آن با مناسبات معيشتي (دامداري)، عقايد و باورها و عجين شدن آن با زندگي روزمره‌ي مردم آن را به صورت مورد مطالعاتي خاصي درآورده که شايان بررسي مي‌کند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ امير صادقي؛ کارشناس مردم‌شناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان كردستان_ مراسم کوسه‌گردي در کردستان يکي از نمايش‌هاي است که در اکثر روستاهايي که معيشت غالب آن‌ها مبتني بر دام بوده برگزار شده و نقش بسزايي در چرخه‌ معيشتي آن‌ها ايفا كرده است. ريشه‌هاي ابتدايي اين مراسم آن گونه که محققين اهل فن آورده‌اند به سومري‌ها مي‌رسد.

برگزاري اين آيين در گاه‌شماري زراعي ـ دامي حوزه‌ي جغرافيايي کردستان هر ساله در اواسط زمستان (45 زمستان) آن هنگام که زمين ـ مادر براي اولين بار نفس گرمش را مي‌کشد اجرا مي‌شده که نقش محوري اين نمايش ـ آيين را چوپان هر آبادي ـ که خود نماد دوره‌ي شباني است ـ عهده‌دار بوده که هويت برکت‌خواهي براي دام‌ها و رمه‌هاي گوسفندان است.

هدف از انجام اين تحقيق شناخت پيشينه‌ اين آيين در منطقه، چگونگي انجام مراسم، بررسي کارکرد معيشتي اين آيين، شناخت جايگاه اين آيين در باورهاي بومي منطقه، بررسي آسيب‌شناختي اين آيين در گذر از دامدراي سنتي به دامدراي مدرن و نيز ثبت اين آيين در حوزه‌ي ميراث معنوي است.

نحوه‌ انجام پژوهش به صورت ميداني بوده که در نقاط روستايي که تا چندي پيش اين مراسم در آن‌ها اجرا مي‌شده است. در اين تحقيق تاکيد بر روي شاخص‌هايي نظير گاه‌شماري برگزاري اين آيين، برگزار کننده‌گان آن، توصيف دقيق مراسم و ... است.

پس از جمع‌آوري داده‌هاي مذکور با رويکرد مردم‌شناختي به مباحثي هم‌چون کارکرد اجرايي اين آيين، جايگاه اعتقادي، نمادشناسي آن، آسيب‌شناسي آيين در گذر از دامداري سنتي به دامداري مدرن و ... پرداخته مي‌شود.

پيشنهاد اوليه‌ اين تحقيق به تأييد معاونت ميراث فرهنگي استان رسيده است و در تاريخ مقرر برگزاري مراسم، داده‌هاي ميداني گردآوري شده و طي يک ماه بعد آن پژوهش مذکور آماده‌ي تحويل به سازمان خواهد بود.