گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

نکاتی چند پیرامون کتابچه­های چند زبانه ایزیرتو

فریدون بیگلری[1]

امروزه انتشارات یکی از مهم­ترین ابزارها در امر اطلاع­رسانی و رشد فرهنگ عمومی هستند. در بسیاری از جوامع، سالانه هزاران عنوان کتاب در تیراژهای چند ده­هزار نسخه­ای در حوزه­های مختلف تألیف و منتشر می­شوند. در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری، کتب، نشریات و کاتالوگ­های متنوع که به معرفی آثار باستانی و جاذبه­های تاریخی ـ طبیعی کشورها و ملل مختلف دنیا می­پردازند، نقش محوری و کلیدی خود را در جذب توریست و سرمایه­های اقتصادی پیدا کرده­اند. اگر اهل سفر و گشت و گذار باشید و به کشورهای دیگر دنیا سفر کرده باشید و نیم­نگاهی هم به جاذبه­های طبیعی ـ تاریخی آن کشورها داشته باشید، به روشنی ملاحظه کرده­اید که از بدو ورود و به محض خروج از فرودگاه، از اولین و مهم­ترین تابلوهایی که با آن برخورد می­کنید، تابلوهایی هستند که شما را به آثار تاریخی و مکان­های فرهنگی شهر و کشور از جمله موزه­ها رهنمون می­شوند. در بازدید از هرکدام از این آثار بروشورهای رایگانی وجود دارند که محوطه­ها و جاذبه­های اطراف آن اثر را با کروکی، ذکر راه­های دسترسی و ... به شما معرفی می­کنند. هرچند گاهی برای خرید بروشور یک موزه، باید مبلغی اندک هزینه کنید، اما عموماً سعی بر ارائه خدمات رایگان و معرفی آثاری است که هرچه بیشتر شما را به اقامت در آن کشور و بازدید از آثار آن تشویق می­کند. آنان نیک آگاهند که اگر شما به خاطر یک اثر یک مسیر 50 کیلومتری را در کشور آنان بپیمائید، این خود به معنی پرداخت هزینه تردد در آن مسیر (با قطار یا تاکسی و ...)، احتمال زیاد صرف نهار یا شام، صرف هزینه­هایی برای اقامت و ... است، و این در کل، به معنی کسب درآمد اقتصادی در هر منطقه است.

 واقع بین باید بود، جذب چنین سرمایه­هایی در سطح کلان نیازمند نگاه کلان مدیریتی، ایجاد زیرساخت­های لازم از قبیل جاده­های خوب و مطمئن، هتل­هایی آبرومند با امکانات و سرویس دهی­های استاندارد، امکانات مناسب در مسیرهای تردد از قبیل رستوران­های بین راهی مناسب، سرویس­های بهداشتی و .... است که این اقلام غالباً در ایران حمایت­های دولتی و مدیریتی کشوری را می­طلبد که البته خوشبختانه در چند ساله اخیر، بخش خصوصی نیز پا به میدان رقابت گذاشته است و امید می­رود که در چند سال آینده، وضعیت نسبتاً مطلوب­تری را شاهد باشیم. اما در این میان، از نخستین و اولین جرقه­های جذب جهانگرد، همان مساله انتشارت و تبلیغات برای آثاری است که در کشورمان موجود است. واقعیت این است که بسیاری از جهانگردانی که به کشور ما می­آیند اطلاعات جامع و کاملی در خصوص آن ندارند. شاید بسیاری از آنان نتوانند روی نقشه جهان، مکانی که ما در آن زندگی می­کنیم را نشان دهند و اگر ما مثلاً همه زیر ساخت­ها را هم آماده کردیم، باید بنشینیم و چشم به راه آمدن کسانی بمانیم که هیچ تصویر و ذهنیتی از جغرافیا و فرهنگ سرزمینی ما ندارند و طبیعتاً به آمدن به آن هم فکر نمی­کنند.

 دوستی که در کار تورهای بین­المللی فعالیت می­کند و حرفه اصلی او راهنمای تور است می­گفت: ما که از کشورهای اروپایی گردشگر می­آوریم، در دفاترمان در اروپا کاتالوگ­هایی داریم که به معرفی آثار آن مسیر به زبان انگلیسی پرداخته است. مثلاً هنگامی که توری را برای مسیر شیراز تعریف می­کنیم، کاتالوگ­های انگلیسی زبان آثار موجود در مسیر از قبیل موزه­های موجود، آثار شاخص از قبیل تخت جمشید، پاسارگاد و ... را نشان می­دهیم و با توجه به اطلاعاتی که در اختیار آن شخص گذاشته می­شود، وی تصمیم می­گیرد که به کدام یک از مناطق ایران و مسیرهای موجود سفر کند. البته ناگفته نباید گذاشت که در این مرحله، وجود و عدم وجود اطلاعات موثق و علمی که در قالبی شکیل و زیبا ارائه شده­اند به معنای مشارکت و یا عدم مشارکت در رقابت جذب این سرمایه­هاست و طبیعتاً کشورهایی گوی سبقت را می­ربایند که هزینه و انرژی بیشتری برای اطلاع رسانی و تبلیغات انجام داده باشند.

 در سرزمین ما و حداقل جغرافیایی سرزمینی که ایزیرتو برای آن منتشر می­شود، آثاری که حاوی اطلاعاتی علمی، به­روز و به قلم اهل فن نگاشته شده و در عین حال دارای زبانی ساده و قابل فهم برای عموم باشد، تاکنون منتشر نشده است. متاسفانه بسیاری از کتابچه­ها و کاتالوگ­های موجود که به معرفی آثار منطقه می­پردازند فاقد اطلاعات جدید، صفحه­آرایی و تصاویر مناسب هستند و اغلب شیوه معرفی آثار در آنها خشک، بی­روح و به­دور از فهم عامه مردم است. در چنین شرایطی انجمن ایزیرتو از سال 1385 برنامه­ای را جهت انتشار کتابچه­های راهنمای آثار مناطق مختلف غرب کشور آغاز کرد. هدف عمده از این سلسله انتشارات، ارائه اطلاعات جدید در قالبی غیرتخصصی به همراه تصاویر و نقشه­های مناسب برای آشنایی مردم منطقه و گردشگران بود. با توجه به این انتشارات و روند تهیه مطالب، ترجمه، ویراستاری، طراحی، تامین بخش مالی آن و ... با اطمینان می­توان ادعا کرد که کارنامه نشریه ایزیرتو از لحاظ اهداف، محتوای مطالب و کارکرد کاملاً قابل دفاع است و می­توان آن را اثری موفق نامید. هرچند به قول سعدی: «مشک آن است که خود ببوید نه آن که عطار بگوید»، اما سوابق همکاری­ام با دیگر انتشارات حوزه میراث فرهنگی و باستان­شناسی و مشاهده نمونه­های مشابه خارجی و داخلی، این اجازه را می­دهد که اندکی مطمئن­تر در مورد بخشی از کار تیمی انجمن ایزیرتو که شما آن را با نام نشریه ایزیرتو می­شناسید، سخن بگویم.

 نخستین شماره نشریه ایزیرتو تحت عنوان «ایزیرتو1: یادگارهای تاریخی بوکان» در روزهای پایانی سال 1385 منتشر شد، شماره دوم آن با عنوان «ایزیرتو 2: مجموعه آثار تاریخی ـ فرهنگی مهاباد» در 100 صفحه تمام رنگی و به صورت سه زبانه زیر چاپ است و سومین شماره آن به آثار شهرستان هرسین در استان کرمانشاه اختصاص یافته است. سلسله انتشارات ایزیرتو با بهره­مندی از شورای نویسندگان متخصص، کادر فنی و شاخص چون ویراستاری شهرناز اعتمادی در بخش فارسی، زبان انگلیسی روان و به­روز با ویراستاری هلن تایلر، گرافیک فوق­العاده ئاسو مام­زاده و چاپ تمام رنگی، می­رود تا سطح کیفی خود را به استانداردهای روز جهان نزدیک کند و با آثار مشابه خارجی لاف برابری زند.

 پنجمین سال تولد ایزیرتو را به همکاران و علاقمندان این انجمن تبریک می­گویم و امید دارم که این انجمن بتواند در ادامه فعالیت­ها و برنامه­های پیش رو، گام­های استوارتری بردارد و نشریه ایزیرتو تا معرفی همه شهرستان­های حوزه فعالیت انجمن، دوام یابد و باقی بقایتان. سال نو مبارک.