محوطه عصر برنز «قره كند» آذربايجان غربي (بوكان) با خاك يكسان شد
محوطه پنج هزار ساله "قره كند" يكي از چندمحوطه كليدي عصر برنز در شمال غرب ايران به دنبال اتمام عمليات ساخت و ساز يك نهاد نظامي براي هميشه با خاك يكسان شد . تخريب ساير محوطه هاي تاريخي در آذربايجان غربي همچنان ادامه دارد و مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اين استان اقدامي جدي براي جلوگيري از اين تخريب ها انجام نميدهند.
خبرگزاري ميراث فرهنگي _ گروه ميراث فرهنگي _ فاطمه علي اصغر_ به دنبال اتمام عمليات ساخت و ساز يك نهاد نظامي روي محوطه پنج هزار ساله "قره كند" كه از سال 85 آغاز شده بود، اسرار اين محوطه باستاني متعلق به هزاره سوم تا 1500 پيش از ميلاد براي هميشه به فراموشي سپرده شد.
تخريب اين محوطه باستاني كه از هفته دفاع مقدس در سال 85 توسط يك نهاد نظامي آغاز شد،بارها بارها از سوي انجمن ها و سازمان هاي مردم نهاد مورد اعتراض واقع و آنها خواستار متوقف شدن اين پروژه و انتقال آن به مكاني ديگر شدند .
با اين وجود هيچ يك از مسئولان مربوطه در فرمانداري ، استانداري و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري آذربايجان غربي اقدامي جدي در زمينه جلوگيري از اين عمليات نكردند. جلوگيري از تخريب محوطه اي كه در 15 كيلومتري جاده بوكان- مهاباد در استان آذربايجانغربي قرار داشت و با شماره 537 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده بود.
"امير كدخدا محمدي"، از مسئولان انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي "ايزيرتو" در اين باره در گفت و گو با CHNميگويد:« اين محوطه تاريخي به رغم مخالفت هاي بسيار دوستداران ميراث فرهنگي احداث شد و در واقع تخريب آن شوكي براي همه ما بود كه بارها بارها وعده حفاظت از آن را از مسئولان ميراث شنيده بوديم.»
به گفته وي مقاومت 3 ساله دوستداران ميراث فرهنگي تنها به دليل نبود حمايت هاي مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در هم شكست .در حالي كه اگر از سوي اين سازمان پشتيباني مي شديم هرگز شاهد تخريب يكي از محوطه هاي ديرينه اين استان كه بخشي از هويت آن را بازگو مي كرد، نبوديم.
كدخدا محمدي با اظهار نگراني از وضعيت ساير محوطه هاي تاريخي در اين استان مي افزايد:« نمي دانيم آيا براستي مسئولان نمي خواهند اقدامي جدي براي اتمام روند ساخت و سازها روي محوطه هاي باستاني _ تاريخي انجام دهند؟»
قلعه سردار عزيز خان شهر بوكان متعلق به هزاره اول يكي ديگر از بناهاي تاريخي اين استان به شمار مي رود كه احتمال تخريب آن بر اثر ساخت و سازها مي رود.
مكاتبههاي بيحاصل
تخريب قره كند به رغم تلاش ها و مكاتبه هاي بسيار با مسئولان ارشد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور باعث شد نگراني هاي دوستداران ميراث فرهنگي درباره ساير محوطه هاي تاريخي افزايش يابد. اين مكاتبه ها نشان ميدهد كه مسئولان ميراث فرهنگي آذربايجان غربي با وجود تاكيد مسئولان كشوري اقدامي اساسي براي اتمام ساخت و سازها روي محوطه تاريخي قره كند نداده اند.
يكي از اين مكاتبه ها در تاريخ 9 تير 87 از سوي "فريبرز دولت آبادي"،معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور به "اشتري "رييس سامان ميراث فرهنگي و گردشگري استان آذربايجان غربي است.
در اين نامه آمده است : « احتراما پيرو رونوشت نامه شماره 394/52/872 مورخ 9/4/87 جناب آقاي مهندس صابري مديركل محترم دفتر حفظ و احيا بناها ومحوطههاي تاريخي با عنوان مسوول امور حقوقي اين معاونت منضم به درخواست جناب آقاي انور حبيبزاده نماينده محترم بوكان و حومه در مجلس شوراي اسلامي در خصوص دخل و تصرف سپاه پاسداران در محوطه تاريخي قره كند آن استان شايسته است دستور فرماييد به لحاظ اهميت موضوع همكاران حقوقي آن استان ضمن بررسي نسبت به موضوع اقدامات قضايي را معمول و نتيجه آن را به صورت مكتوب به امور حقوقي اين معاونت به آدرس ذيل ورقه اعلام نمايند .»
يكي ديگر از نامه ها با امضاء "سياوش صابري" ، مدير كل دفتر حفظ و احيا بناهاي محوطه هاي تاريخي به رئيس محترم سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان آذربايجان غربي است.
در اين نامه آمده است:«احتراما پيرو نامه شماره 1126/الف مورخ 5/6/86 انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو در شهرستان بوكان مبني بر تخريب محوطه باستاني قره كند به شماره ثبت ملي 573 از جانب سپاه پاسداران بوكان و دستوررياست محترم سازمان مبني بر پيگيري اكيد آن نظر به اطلاع رساني انجمن مذكور به شخص شما در تاريخ 30/4086 از طريق تلفن ، نامه قبلي جناب آقاي دكتر دولت آباديو گزارشهاي مكرر ميراث خبر در مهرماه 86 و چاپ چندين مقاله درروزنامه (ماهنامه راسان و روزنامه اعتماد ملي) لذا با توجه به حساسيت موضوع خواهشمند است مساله محوطه فوق را در اسرع وقت پيگيري نموده و نسبت به ارسال گزارش آن اقدام لازم به عمل آيد . »
يكي ديگر از اين نامه ها از يگان حفاظت سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي به فرماندهي محترم يگان حفاظت سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري كشور – معاونت انتظامي است:«احتراما بازگشت به نامه شماره 4376/12/862 مورخ 17/11/1386 به استحضار ميرساند تپه ثبت شده قرهكند به شماره 573 به تاريخ 16/10/1345 در زمان سالهاي بعد از انقلاب به جهت ناامنيهاي موجود به وسيله سپاه پاسداران تسطيح و با ايجاد پايگاه نظامي روي آن مورد استفاده قرار ميگرفته كه در تاريخ 21/12/1385 سپاه پاسداران با برچيدن پايگاه قديمي كه با امكانات اوليه ايجاد گرديده بود اقدام به احداث پايگاه دائمي بر روي آن مينمايد كه به ابلاغيههاي مامورين وقت سازمان ميراث فرهنگي نيز توسط سازندگان توجيهي نشده و اعلام ميدارند مجوزهاي لازم را از مبادي ذيربط اخذ كردهاند و اين در حالي است كه معاونت حفظ و احياي سازمان آ.غ هيچگونه مجوزي در اين خصوص صادر نكرده و سازمان ميراث فرهنگي نيز به موقع عليه سازندگان اقدام قانوني به عمل نياورده است مراتب جهت استحضار و صدور هرگونه اقدام مقتضي به عرض ميرسد . »
نامه ديگر از سوي "حسينعلي وكيل " ، مدير كل دفتر ثبت آثار تاريخي ، فرهنگي و طبيعي به رئيس سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري استان آذربايجان غربي است با اين مضمون :«احتراما ضمن ارسال تصوير نامه شماره 118/151/872 مورخ 25/2/87 مديركل محترم امور مجلس سازمان و ضمائم آن در خصوص ساخت و ساز در محوطه تاريخي قره كند شهرستان بوكان همانگونه كه مستحضريد محوطه تاريخي فوق الذكر جزو چند محوطه كليدي دوره برنز (300 تا 1500 قبل از ميلاد) در شمال غرب كشور به حساب ميآيد و به دليل اهميت تاريخي آن به شماره 573 مورخ 16/10/1345 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است و از تاريخ ثبت تحت نظارت مراقبت و حمايت ميراث فرهنگي بواه و هركدام اقدام عملياتي كه منجر به تخريب و يا آسيب به بنيان و هويت اثر گردد ممنوع ميباشد . خاطر نشان ميسازد اثر باستاني هنگامي كه مضطرب و تخريب شد پيوند ارگانيك و رابطه فيزيكي و تاريخي خود را با ديگر آثار از دست داده و ارزش شناخت آن تقليل يافته و يافتن رشته اتصال دوباره آن با ديگر آثار آسان نخواهد بود . تجاوز و هجوم به حريم ميراث فرهنگي از ناخوشايندترين و اسفبارترين مظاهر تجاوز است . لذا خواهشمند است دستور فرماييد ضمن انجام مراقبتهاي مستمر حفاظتي، هرگونه اقدام ناهماهنگ در محدوده اثر متوقف و اقدامات لازم معمول و نتيجه به اين دفتر ارسال گردد .»