در کاوش های تپه ربط 2

بخشی از یک حصار باستانی به دست آمد

بخشي از يک حصار محيطي شهري باستيون دار به عرض 20/3 متر متعلق به سده هشتم قبل از ميلاد در کاوش‌هاي باستان‌شناسي تپه ربط آذربايجان غربي بدست آمد.

چشمه کانی بل کرمانشاه ثبت ملی شد

 در راستاي حفاظت از آثار تاريخي و طبيعي، سازمان ميراث فرهنگي استان کرمانشاه چشمه بل کوسه هجیج در شهرستان پاوه را در فهرست آثار ملي ثبت کرد.

گزارشي از همايش «همدلي با كودكان روستا»

30 مهرماه 1388-تالار خانه هنرمندان – تهران

همايش «همدلي با كودكان روستا روز پنج شنبه مورخه 30 مهرماه 1388 در يكي از تالارهاي خانه هنرمندان تهران با حضور كميته كتابخانه­هاي انجمن ايزيرتو (روناكي) از ساعت 17 تا 19 برگزار شد.

انحراف 30 سانتی متری در یکی از مناره های مسجد دو مناره سقز

به گفته دوستداران میراث فرهنگی سقز ، مناره ضلع غربی مسجد دومناره تاکنون بیش از 30 سانتی متر به طرف کوچه غربی انحراف داشته و روز به روز هم بر ترک آن افزوده می شود

قلعه 3 هزار ساله صاحب مهجور میان ساخت و سازهای شهری

به گفته کارشناسان و دوستداران میراث فرهنگی، قلعه صاحب در وضعیت خوبی به سر نمی برد و در حال حاضر دور تا دور آن توسط جاده های شهری بریده شده است. این در حالی است که مسئولان می گویند این تخریب ها مربوط به گذشته است

کاخ خسرو پرویز در بیستون سر از خاک بیرون آورده است

در نزدیکی فرهادتراش، باستان شناسان مشغول کاوش در محوطه ای ساسانی – اسلامی هستند که پیش تر کاخی متعلق به خسروپرویز،نیمه کاره در این مکان ساخته شده بود.

نمايش انسان نئاندرتال در موزه پارينه سنگي کرمانشاه

در راستاي تکميل فاز دوم موزه پارينه سنگي استان کرمانشاه نخستين مولاژ ساخته شده انسان نئاندرتال در ايران در اين موزه به نمايش درآمد. مسئول موزه‌ها و محوطه‌هاي تاريخي سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري استان کرمانشاه با بيان مطلب فوق به ميراث آريا (chtn.ir) گفت: اين مولاژ توسط گروهي از هنرمندان پيکره ساز و تحت نظارت فريدون بيگلري باستان شناس و متخصص پارينه سنگي در ابعاد واقعي ساخته شده است.

گزارشي درباره‌ي زيويه و زخم‌هاي كهنه‌اي كه بر تن دارد

خبرگزاری ایسنا در مصاحبه ای در خصوص وقایع اخیر زیویه و مشکلاتی که میراث فرهنگی سنندج برای تیم کاوش آن به وجود آورده است با دکتر کامیار عبدی، سرپرست کاوش های زیویه به گفتگو نشسته است که در پی می آید. گفتنی است زیویه پس از 11 سال کاوش علمی به صورت ابهامی بزرگ در باستان شناسی شمال غرب ایران در عصر آهن مطرح بود که تیم کاوش در صدد احیای دوباره آن و انتشار اطلاعات به دست آمده در خصوص آن بودند که با ادعاها و سنگ اندازی های سازمان میراث فرهنگی استان کردستان مواجه شدند.

در آستانه روز جهاني كودك صورت گرفت

زاروك 1: شايي مشكه بور منتشر شد

در آستانه روز جهاني كودك، زاروك1 تحت عنوان شايي مشكه بور منتشر شد. مدير روابط عمومي انجمن ايزيرتو در گفتگو با سايت ايزيرتو با اعلام اين خبر گفت: زاروك سلسله كتاب تصويرسازي شده اي است كه از سوي كميته كودكان انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو با همكاري پخش كتاب موكريان منتشر مي شود.

علي اسماعيل نژاد گفت: نخستين شماره زاروك شايي مشكه بور نوشته روسبيلوف گراس است كه توسط سعيد سليمي باباميري به زبان كردي ترجمه شده است. تصوير سازي اين كتاب توسط سوزن سوان، طراحي لوگو و گرافيك آن توسط روناك سلطاني و مدير داخلي آن را سعيد حسن زاده به عهده دارد و از سوي كميته كودكان ايزيرتو با همكاري پخش كتاب موكريان منتشر شده است.

گفتني است زاروك براي گروه سني ب و ج در نظر گرفته شده است و شماره نخست آن در 28 صفحه تمام رنگي روي كاغذ گلاسه به چاپ رسيده است و به قيمت 1000 تومان عرضه شده است. علاقمندان مي توانند آن را از پخش كتاب موكريان (09144441290) تهيه نمايند.

تنها سند 3 هزار ساله بيجار در حال نابودي است

قلعه بالا سندي مهم از نخستين استقرار در شهر بيجار است كه هر روز به خاطر پيشروي ساختمان سازي، پاساژ و مراكز تجاري در حال تخريب است.

ساخت مستند «نيايشگاه مانايي قلايچي» در بوكان پايان يافت

بوكان، مهاباد 05/07/1388- ساخت فيلم مستند علمي ـ تاريخي «نيايشگاه مانايي قلايچي» در شهرستان بوكان آذربايجان غربي به پايان رسيد.

دبير انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو، روز يک شنبه در گفت و گو با ايرنا اظهار داشت: اين فيلم به تهيه کنندگي اين انجمن و با کارگرداني "ابراهيم رحماني" ساخته شده است.
امير کدخدامحمدي افزود: اين فيلم مستند با هدف انتقال مباحث مربوط به قدمت و پيشينه تاريخي، معرفي معماري و محوطه هاي آثار دوره مانايي ساخته شده است.

وي گفت: دراين فيلم همچنين کتيبه هاي قلايچي، آجرهاي لعابدار و کاوش هاي نجات بخشي، بقاياي جانوري، تاريخ و فرهنگ مانايي و مطالعاتي که در اين زمينه ها صورت گرفته به تصوير کشيده شده است.

کدخدا محمدي اضافه کرد: در ساخت اين فيلم که کار تصويربرداري آن از هشتم خرداد ماه امسال آغاز شد، استادان دانشگاه و باستان شناساني چون محمد لامعي، بهمن کارگر، کاميار عبدي، اسماعيل يغمايي و فرانک بحرالعلومي همکاري داشته اند.

وي گفت: کليه اشياي يافت شده در طي کاوش هاي انجام گرفته مربوط به دوره مانايي به ويژه آثاري که در تپه قلايچي بوکان يافت شده و در موزه هاي مختلف کشور از آنها نگهداري مي شود در اين فيلم معرفي شده است.

تپه سه هزار ساله قلايچي در استان آذربايجان غربي و در مجاورت روستايي به همين نام در هشت کيلومتري شمال شرق بوکان واقع است.

در اين تپه دوره‌هاي باستاني عصر آهن دو ( 1200تا 850 پيش ازميلاد) و سه (850 تا 550 پيش ازميلاد) مشاهده شده است.

يک طبقه تاريخي متعلق به ماناها و سه دوره ساختماني از جمله آثار مهم کشف شده در اين تپه به شمار مي رود.

براي نخستين بار در سال 1364 شمسي کاوش باستان‌شناسي در اين تپه صورت گرفت و آثاري از هزاره اول قبل از ميلاد در اين حفاري نمايان شد.

اتمام تنها موزه باستان شناسي ايلام پس از 9 سال

ساخت تنها موزه باستان شناسي استان ايلام در محوطه تاريخي دره شهر پس از 9 سال به پايان رسيد. قرار است در اين موزه؛ اشياي مكشوفه از محوطه تاريخي دره شهر در معرض نمايش گذاشته شود.

 مرجان حاجي رحيمي

ثبت جهانی زیویه با ساخت مدرسه ای در نزدیکی آن به بن بست می خورد

کارشناسان معتقدند در صورتی که مدرسه روستای زیویه در حریم منظری این قلعه باستانی ساخته شود، ثبت جهانی این اثر با مشکل مواجه می شود. این مدرسه اکنون با اسکلتی فلزی و سقفی شیب دار ساخته می شود که کاملا با بافت سنتی منطقه مغایرت دارد. از سوی دیگر به گفته مدیر میراث فرهنگی استان کردستان، مدرسه در حریم زیویه ساخته نمی شود.

تالار ستون دار قلعه زیویه همچنان در حال رانش است

مطالعات باستان شناسی قلعه زیویه در جهت انجام مرمت های اصولی آن طی یکی دو سال گذشته اغاز شد. طی این مطالعات مشخص شد که تالار ستون دار این دژ دوره تاریخی دچار رانش شده و ند متر هم رانش کرده است. در حال حاضر پایه ستون ها از جای خود حرکت کرده و چندین ترک نیز در کف تالار به وجود آمده است.

طاق های حمام تاریخی خدری در بانه یک به یک فرو می ریزد

به علت نبود حفاظت به موقع از حمام خدری بانه در استان کردستان طاق های این اثر تاریخی که تنها اثر گنبدی شکل شهر بانه محسوب می شود در حال فرو ریختن هستند و تعداد یادی از آنها فرو ریخته اند. این حمام امروز به زباله دانی تبدیل شده است.

غارت تپه باستانی سردشت همچنان ادامه دارد

حفاران غیر مجاز در حالی تپه باستانی سردشت در نزدیکی سقز را غارت می کنند که هیچ مسئولی مراقبت از این تپه را به عهده نگرفته است. این تپه باستانی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

اتوبان کرمانشاه ـ میاندوآب بخشی از تپه 3 هزار ساله کانی ره شکه در کردستان را تخریب کرد

شرکت بیس راه که پیمانکار احداث بخشی از اتوبان کرمانشاه ـ میاندوآب است بدون استعلام از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کردستان در حالیکه بومیان منطقه زیویه نسبت به باستانی بودن محوطه باستانی کانی رشکه هشدار داده بودند این محوطه را خریب کرد

غار پیش از تاریخی کرفتو تخته سیاه یادگاری نویس ها شده است

غار کرفتو درحالي تخته سياه شده است که يادگاري‌ها بيشتر توسط گردشگران ايراني نوشته شده و براي نوشتن آن‌ها از رنگ يا کندن سنگ استفاده شده است. اين يادگاري‌ها نه تنها چهره‌ اطاق‌هاي دست‌کند را زشت کرده كه باعث تخريب اين اثر ملي نيز شده است. استفاده از رنگ‌هاي سبز، زرد، سفيد، مشکي، قرمز و نوشته‌هاي به زبان فارسي و انگليسي که عموما اسامي يادگاري‌ نويس‌ها است بدنه ديوار اطاق‌هاي اين غار باستاني را شکل مي‌‌دهد

معماري اورامانات در خطر است

معماري خشكه چيني اورامانات، با استفاده از مصالحي جديد مانند سفالهاي توخالي و نيز آهن به فراموشي سپرده مي شود؛ مسئولان سازمان ميراث فرهنگي نيز با بي توجهي و نداشتن نظارت بر ساخت و سازها به اين نابودي دامن مي زنند.

روستاي پالنگان، بهشتي كه به جهنم تبديل مي شود

روستاي پالنگان كه از مناطق بكر و زيباي كردستان است، در چند ماه اخير به دليل بي توجهي مسئولان گردشگري و محيط زيست استان كردستان و معرقي نادرست تور گردانان و به خصوص طبيعت گردانان غير حرفه اي، رو به تخريب گذاشته است.

گزارشي از افتتاح كتابخانه روستاي قلعه رش شهرستان سردشت

دومين محصول فعاليت انجمن روناكي(كميته كتابخانه هاي انجمن ايزيرتو) در به بارنشاندن سلسله كتابخانه­هاي روستايي

 كتابخانه روستاي قلعه‌رش به همت اعضاي انجمن روناكي (كميته كتابخانه هاي انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو) و با همكاري انجمن حامي (تهران)، دهياري، شوراي اسلامي روستا و جمعي از فعالان مدني و حمايت مالي تني چند از خيرين و معتمدين شهرستان سردشت، روز پنج شنبه مورخه 31/2/1388 افتتاح شد.

قديمي ترين روستاي خاورميانه در كرمانشاه كشف شد

كاوش هاي باستان شناسي تپه كرداويج كرمانشاه كه با همكاري سازمان ميراث فرهنگي استان كرمانشاه، دانشگاه بوعلي همدان و دانشگاه UCL لندن انجام گرفت منجر به كشف اطلاعات ارزشمندي از قديمي ترين محل اسكان بشر در دوره نوسنگي شد. اين محوطه باستاني 7 متر لايه باستاني دارد و قدمت آثار آن از 9800 سال قبل از ميلاد شروع و تا 7400 ق.م ادامه دارد.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گروه ميراث فرهنگي_ حسن ظهوري_ مطالعات باستان‌شناسي روي آثار بدست‌آمده از تپه کرداويچ کرمانشاه، منجر به کشف قديمي‌ترين روستاي خاورميانه در اين منطقه شد. اين مطالعات نشان مي‌دهد که ايران يکي از اصلي‌ترين کانون‌هاي نوسنگي‌گرايي در منطقه بوده است.

«حسن فاضلي نشلي»، رئيس پژوهشکده باستان‌شناسي دراين‌باره گفت:« سال گذشته کاوش‌هاي باستان‌شناسي تپه کرداويچ کرمانشاه، با همکاري سازمان ميراث فرهنگي استان کرمانشاه، دانشگاه همدان و دانشگاه UCL لندن انجام گرفت که منجر به کشف اطلاعات ارزشمندي از قديمي ترين اسکان‌گاه بشر دوره نوسنگي شد.»

فاضلي درباره قدمت آثار اين محوطه باستاني گفت:« قدمت اين محوطه باستاني به 9800 قبل از ميلاد بازمي‌گردد. اين موضوع نشان‌گر آن است که مردم ساکن در ايران 11800 سال قبل از غارها خارج شده‌اند و در دشت‌ها اسکان داشته‌اند.»

به گفته فاضلي با کاوش در اين محوطه باستاني مي‌توان ادعا کرد که ديگر خاورميانه نمي‌تواند منشاء کشاورزي و دامداري و روستانشيني باشد و ايران يکي از کانون‌هاي اصلي نوسنگي گرايي و گذار انسان از غار به روستا است.

فاضلي درباره ويژه ‌گي‌هاي اين محوطه باستاني گفت:« اين محوطه باستاني 7 متر آثار دارد و قدمت آثار آن از 9800 قبل از ميلاد شروع مي‌شود و تا 7400 ادامه دارد.»

درحال حاضر هيات باستان‌شناسي يک فصل گمانه‌زني و لايه نگاري را روي اين محوطه باستاني انجام داده است که منجر به چنين تاريخ گذاري شده است.

به گفته رئيس پژوهشکده باستان‌شناسي، محوطه باستاني کرداويچ، ازنظر باستان‌شناسي بسيار اهميت دارد و به همين علت مطالعات باستان‌شناسي در آن ادامه دارد.

همچنين قرار است که اين محوطه باستاني به سايت موزه تبديل شده و به عنوان يکي از قديمي‌ترين اسکان‌گاه هاي بشر به يونسکو معرفي شود.

ساخت مستند علمی تاریخی «نیایشگاه مانایی قلایچی»

بوکان ـ فيلم مستند علمي تاريخي «نيايشگاه مانايي قلايچي» به کارگرداني «ابراهيم رحماني» در بوکان ساخته مي‌شود.

براي اولين بار در ايران فيلم مستند علمي تاريخي «نيايشگاه مانايي قلايچي» به کارگرداني «ابراهيم رحماني» و تهيه کنندگي «انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو» در شهرستان بوکان ساخته مي‌شود.

اين فيلم مستند علمي تاريخي با هدف انتقال مباحث مربوط به قدمت و پيشينه تاريخي، معرفي معماري و محوطه-هاي آثار مانايي، سنگ نوشته و کتيبه آرامي قلايچي، آجرهاي لعابدار، کاوشهاي نجات بخشي، مجموعه بقاياي جانوري، تاريخ هنري، فرهنگ مانايي و مطالعات صورت گرفته تهيه و توليد مي شود.

در روزهاي آينده تصويربرداري اين فيلم در محوطه باستاني قلايچي بوکان آغاز خواهد شد. عوامل پروژه فيلم مستند علمي تاريخي «نيايشگاه مانايي قلايچي» عبارتند از:نويسنده و مشاور باستان شناس: يوسف حسن زاده.

كارگردان: ابراهيم رحماني.مدير فيلمبرداري: رضا روز.دستيار فيلمبردار: سارا قادري, امير پاشايي.

عکاس: وفا سراج مکري.صدابردار: بهمن کريم خواه.دستيار صدابردار: نويد رحماني.مديريت روابط عمومي: منوچهر جهاني و منصور جهاني. تهيه کننده: انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو.

تپة قلايچي واقع در 7 کيلومتري شمال شرق شهرستان بوکان در جنوب درياچه اروميه در استان آذربايجان غربي از محوطه‌هاي کليدي عصر آهن در شمال غرب ايران به شمار مي رود. آجرهاي لعابدار اين محوطه ويترينهاي اکثر موزه‌هاي جهان از جمله: موزه شرق کهن توکيو، موزه ملي توکيو، موزه ماتسودو ژاپن، موزه مطالعات خاور نزديک ژاپن، موزه ملي ايران، موزه اروميه و ... را آراسته است.

ديگر لينك هاي اين خبر:

افتتاح يادمان ايزيرتو در ميدان اسكندري بوكان

يادمان ايزيرتو در ميدان اسكندري بوكان كه از سال گذشته با همكاري شهرداري بوكان و انجمن دوستداران يادگارهاي تاريخي ايزيرتو در حال اجرا بود، افتتاح شد.

به گزارش روابط عمومي انجمن ايزيرتو، يادمان ايزيرتو براساس طرحي از هيمن قهرماني از اعضاي كميته هنر انجمن ايزيرتو به تصويب شهرداري بوكان رسيد و از آذرماه 1387 ساخت آن آغاز و در هفته دوم ارديبهشت ماه سال جاري به بهره برداري رسيد. يادمان ايزيرتو شامل دو موتيف متفاوت برگرفته از آجرهاي لعابدار محوطه مانايي قلايچي در 7 كيلومتري بوكان طراحي شده است كه در ابعاد 34 در 34 سانتي متر و متعلق به 800 پ.م است.

اين يادمان در ابعاد 180 در 180 سانتي متر اجرا شده  است و اكنون به عنوان يكي از نمادهاي شهر بوكان به نمايش درآمده است.

گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

ویژه نامه پنجمین سال تاسیس انجمن ایزیرتو؛ نوروز 1388

صاحب امتیاز: انجمن دوستداران یادگارهای تاریخی ایزیرتو

ســر دبیــر: عبدالعـزیز مـولودی

سخن سردبیر

عبدالعزیز مولودی

مزگینی دا به سروه بای به­هاری

وا هاته­وه نه­وروزی کورده­واری

خوشحالیم که در آغاز سال نو و نوروزی دیگر، دومین ویژه­نامه ایزیرتو را با عناوین متنوع در معرض دید نقادانه شما قرار می­دهیم. ضروری نیست که به عقب برگردیم و از کارهای ناکرده یا ناتمام در سالی که لحظه­های آخرش را طی کرده، سخن بگوییم، بلکه با امید به آنچه در سال جدید می­خواهیم انجام دهیم شروع نوروز را جشن می­گیریم. در این حرکت البته بر دو محور تاکید بیشتری خواهیم داشت: «ادبیات کودک» و «حفظ میراث فرهنگی». همچنان­که از مطالب مطرح شده در این ویژه­نامه نیز بر می­آید، دو محور اول و اساسی برای فعالیت ایزیرتو در سال جدید است. اگرچه این دو حوزه از ابتدا جزو دغدغه­های ایزیرتو بوده است، اما امیدداریم که با نگرشی دیگر آن­را ادامه دهیم. در سال جدید (فروردین­ماه) دومین جلد ایزیرتو، ویژه آثار تاریخی و فرهنگی مهاباد به زیور طبع آراسته و در اختیار علاقمندان قرار می­گیرد. بدیهی است که حمایت و پشتیبانی از این مجموعه، ما را در ادامه کار و انتشار مجلدهای بعدی ایزیرتو با هدف معرفی آثار تاریخی و فرهنگی منطقه؛ بیش از پیش مصمم خواهد کرد.

به­نام هیئت مدیره و اعضای انجمن ایزیرتو، ضمن تبریک سال نو، صمیمانه­ترین شادباش­ها را تقدیم شما می­نماییم. آن­چه را مهیا کرده­ایم، برگ سبزی است نثار خوبی­های شما. پاینده باشید.

گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

به‌زماني خه‌مه‌كان نه‌ك به‌زماني....

عه‌لي ئيسماعيل­نژاد

 ره‌نگه ئه‌وه پرسياريكي گرنگ بيت كه چي واي كردوه ئيزيرتوو دامه‌زرينين؟!!

كاتي كه كه‌له‌پووري نه‌ته‌وييمان ناوي ژيرخاكي له­سه‌ر ده‌ندري و به‌ده­س خوينده‌واراني خؤمان ده‌نيردري بؤ هه‌نده‌ران و بي ناونيشان له هؤلي مؤزه‌خانه‌يه‌ك داده‌نري

كاتي كار به‌ده‌ستاني شار به پيويستي ده‌زانن ئاسه‌واري ميژوويي شاره‌كه‌مان هه‌ر جاري به بيانويه­ك و له باريك بيتاشن هه‌تا خواكرد شتيكيان چنگ كه‌وي!!!

سه‌رده‌مي كه ميژوو و ئاسه‌واره‌‌كاني ليمان ده‌بيته تارماييه‌ك و رابردوومان به خه‌يال و خه‌وني چه‌ند خويندكارِيكي ده‌مارگرژ ده‌زانين و ژيار وشاره‌ستانه‌ييه‌تمان له ئيستا بي ناونيشان­تر ده‌زانين.

بريارمان‌دا كه كه‌لكه‌له­كانمان له‌گه‌ل راستييه‌كاني ميژوو و زانست تيكه‌ل كه‌ين و ئاسه‌واري ميژوييمان له بي­ناونيشاني، ناو هؤلي مؤزه‌خانه‌ي ئه­و‌رووپاييه‌كان ده‌رينين و هه‌ر نه‌بي ناويكيان لينيين.

هه‌رله­سه‌ر ئه‌و برياره وامان دانا  ريخراويك دانيين و ناوي كؤنترين قه‌لاي شاره‌كه‌ماني بؤ هه‌لبژيرين هه‌تا پتر سور بين له سه‌ر ئه‌وه­ي ميژوومان تارماييه‌ك نيه و راستيه‌كي ناو لا‌په‌ره‌كاني رابردووه.

بؤيه ئيزيزتوومان دامه‌زراند هه‌تا ئه‌و خه‌ونه بينينه‌دي كه رؤژيك هؤلي مؤزه‌خانه‌يه‌ك له‌و گه‌ردوونه پان وبه‌رينه به‌ناويي ميژوو و ژيار و ئاسه‌واري ئيمه‌وه ده‌كري و رابردوومان ده‌بيته پيناسه‌ي ناو باخه‌لي هه‌ركام له ئيمه....

ئيزيرتوو ئيستا 5 ساليتي و كؤليكي گران و قورسي له‌سه‌رشانه و وه‌ك كابرا كورده ده‌لي (گوريسيكي راخه‌ستووه و دنياي تيناوه)، هه‌لبه‌ت دنيايه‌ك له خه‌م بؤ ميژوويه‌ك، ژياريك، كه‌له‌پووري ولاتيك كه زؤر بي به­زه­ييانه بؤته باويلكه‌ي ده‌ستي ئه‌م و ئه‌و.

خه‌مي ئيزيرتوو نه‌پاراستني كه‌له‌پوريي نه‌ته‌وييمانه، خه‌مي ئيزيرتوو نه‌ناسيني و بي مه‌بالاتيكردن به‌ميژوومانه، خه‌مي ئيزيرتوو په‌روه‌رده‌كردني مندالانيكه كه لاني‌كه‌م ئه‌وان پيناسه‌ ورابردوو وژياريان نه‌به‌نه مه‌زادخانه‌كاني ئه­و‌رووپا و له‌ناو دليان­دا هه‌لي­گرن.

ئيزيرتوو باوه‌ري به‌وه‌دي هاتني ‌هه‌موو ئه‌و خه‌م وخه‌يال و خه‌ونه‌ هه‌يه، بؤيه ئه‌مرؤ ده‌چيته پينجه‌مين سالي ته‌مه‌نييه‌وه.

ئيزيرتوو له‌ پينجه‌مين سالي ته‌مه‌ني دا ده‌لي: ميژوو و زمان پيناسه‌يي نه‌ته‌ويين، بؤيه ئيمه له كؤلمان ناوه هه‌تا پيناسه‌يه‌كمان پيبي.

له دواترين رسته­ي زماني خه‌مه‌كان، ئيزيرتوو ده‌لي: ئه‌ري به‌راست ئيوه تا ئيستا بيرتان له‌وه كردؤته‌وه كه ئاسه‌واره ميژووييه‌كان، ميراتي به‌جيماوي ژياري خؤتانه و ده‌بي بيپاريزن؟ ئه‌گه‌ر بيرتان لي كردؤته‌وه چي‌تان بؤكردووه؟!!

گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

نهادهای مردمی، حافظان راستین میراث فرهنگی

سیما میری[1]

احتمالاً تاکنون با این پرسش مواجه شده­اید که چرا میراث فرهنگی؟ چرا آثاری که از سده­ها و بلکه هزاره­های پیش در زیر زمین و درون کپه­های خاک بی­استفاده مانده­اند باید حفاظت شوند؟ اجازه می­خواهم که به حوزه سینما رجوع کنم و مثال زیبای دکتر عباس علیزاده، استاد فرزانه دانشگاه شیکاگو را برای بیان منظورم بکار گیرم. چند سال پیش فیلمی به نام «از روی عرشه» تهیه شد و بر روی پرده آمد. داستان فیلم بر محور تاثیر و نقش حافظه در زندگی آدمی و مصائبی که بر اثر بریده شدن از گذشته به انسان روی می­آورد، شکل گرفته بود. زنی مغرور و ثروتمند که بر اثر سقوط در دریا و عوارض ناشی از غرق شدن، پس از رهایی از امواج به دست ماهیگیران، دچار نسیان و فراموشی شده و پس از آن مصائب و مشکلات فراوانی به وی روی می­آورد. درودگری که قبلاً برای کشتی تفریحی او و شوهرش اجیر شده و زن به او اهانت کرده بود به کینه توزی با زن برمی­خیزد و با استفاده از فراموشکاری زن، او را به منزل خود آورده و به کارهای سخت و پست وامی­دارد و با مجهول نشان دادن شخصیت وی و دادن هویت ساختگی به او، زن را وادار به هر خواری و مذلتی می­نماید. با گذشت زمان، چون به تدریج با گذشته­اش پیوند برقرار می­کند و حافظه­اش را باز می­یابد، دگرباره بخت و اقبال به او روی می­آورد و به آسودگی و زندگی دلخواه خود رجعت می­کند.

 این داستان و رابطه نمادینی که با نقش اجتماعی و فرهنگی «میراث فرهنگی» دارد، نشان می­دهد که عدم آگاهی از گذشته و روندهای تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی که شکل دهنده ملت­ها هستند، آنها را به موجود منفعلی تبدیل می­کند که همانند زن داستان فیلم، مثل مومی در دست دیگران به هر شکل درمی­آیند و مورد سوء استفاده، استثمار و استعمار قرار می­گیرند. ملتی که با گذشته خود بیگانه است و یا آگاهی­اش درباره گذشته سطحی است، رفتار و شخصیت خود را در قالب تصویری که دیگران از او کشیده­اند، دیده و بکلی شخصیت فرهنگی و ملی خود را از دست خواهد داد. عدم آگاهی به فرهنگ و تاریخ گذشته، باعث از خود بیگانگی یک ملت و در پایان اسارت فرهنگی و حتی سیاسی او شده و به ناچار، دیر یا زود چون تندیسی پوشالین در هم فرو می­ریزد. بدون تردید در همه کشورهای دنیا، پرداختن به سرگذشت ملی، بازسازی روندهای تحولات فرهنگی ـ اجتماعی از اهم فعالیت­ها و دغدغه­هایی است که بخشی از متخصصین و افراد آن جامعه را به خود مشغول داشته است. لیکن آنچه که مبحث اصلی این نوشتار و در واقع دغدغه مشترک ما و شماست، بحث­های آکادمیک و علمی در مسائل باستان­شناختی و تاریخی نیست، بلکه حفاظت از مدارک و مستنداتی است که پژوهشگران با اتکاء به آنها، به بازسازی و بازتعریف گذشته می­پردازند. مدارکی که به مانند پازل بزرگی، تکه­های هویت و شناسنامه ملی ما را تشکیل می­دهند. حفاظت از مستنداتی که هرکدام در تکمیل پازل مذکور و نشان دادن تصویری شفاف­تر از هویت ما، سهم مهمی دارند.

 نهادهای مدنی به عنوان سربازانی داوطلب، برخاسته از بطن اجتماع و عجین با مردم، نقش بسزایی در انتقال و تفهیم این دغدغه­های اصلی و کلیدی به لایه­های پنهان اجتماع و درون جامعه دارند. آنجا که نهادهای دولتی از انجام وظایف خود به نحو احسن باز می­مانند و یا به دلایل مختلف قادر به ایفای نقش خود نیستند، نهادهای مردمی به عنوان نیروهایی دلسوز، مردمی و خود جوش، با کمک مردم می­توانند به نجات بخشی و حفظ آثار و شواهد میراث فرهنگی اقدام نمایند.

در چند ساله اخیر، با رشد گسترده جامعه دانشگاهی، خوشبختانه نهادهای مردمی با بهره­مندی از اعضای متخصص و تحصیل کرده، توانسته­اند نقش درخور و مناسبی در حوزه میراث فرهنگی ایفا نمایند. اعتراض و مقاومت در خصوص آبگیری سد سیوند، ساخت هتل در محوطه شوش و ... مثال­های کوچکی از تلاش­های فراوان صورت گرفته در این سالیان از سوی نهادهای مردمی در حفاظت از میراث فرهنگی بوده است.

انجمن ایزیرتو را می­توان یکی از نهادهای فعال حوزه میراث فرهنگی دانست که با فعالیت­های متنوعی که در حوزه­های انتشارات، اطلاع رسانی به موقع و پیگیری پرونده محوطه­های در خطر از قبیل تلاش سه ساله در پرونده محوطه قره­کند در محور بوکان ـ مهاباد و ...، سعی در ایفای نقش موثر و مسجل خود در طی 5 سال فعالیت داشته است.

هرچند عضویت مستقیمی در انجمن ایزیرتو نداشته­ام، لیکن به واسطه ارتباط مداوم با تنی چند از اعضای این انجمن و مشاهده نتایج فعالیت­ها و تلاش­های آنان، بر این باورم که ایزیرتو با تمام مشکلات مالی، اجرایی و اداری مختلفی که از سر گذرانده است، این شایستگی را در خود نشان داده است که آن را انجمنی موفق بدانیم و به فعالیت­های آن دلخوش و امیدوار باشیم. پنجمین سال تولد ایزیرتو را به فال نیک می­گیرم و از همه شما بزرگواران دعوت می­کنم تا پابه­پای هم، در بارور کردن هرچه بیشتر این نهال فرهنگی کوشا باشیم و میراث­دارانی شایسته برای مدارک هزاران سال تحولات فرهنگی خفته در خاک باشیم.  

گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

تاريخ­نگاري دموكراتيك؛ بازانديشي در تاريخ ايران

يونس قرباني­فر[1]

«تاريخ ايران» مخلوق گفتمان­هاي تاريخ­نگاري معاصر است و متاسفانه روايت اين گفتمان­ها از «تاريخ ايران» يك روايت غيردموكراتيك مي­باشد. چيرگي اين گفتمان­ها در يك سده و نيم اخير، توليد متون مخدوش، غيرعلمي و جعلي تاريخ­نگارانه را در پي داشته و مهم­تر از آن در ساحت اجتماع و سياست در خدمت گفتمان­هاي غيردموكراتيك بوده است. نگاهي گذرا بر اين گفتمان­ها نشان خواهد داد كه آنها در فرايند تبديل «گذشته» به «تاريخ» تا چه اندازه در خلق و ابداع روايت­هاي غيردموكراتيك كوشيده­اند و در پرتو چنين بررسي­اي ضرورت ابداع يك گفتمان دموكراتيك تاريخ­نگارانه بيشتر آشكار خواهد شد.

 گفتمان آركائييستي (باستان گرايانه):

از اواسط دوره قاجار نخبگان ايران تحت تاثير رويكردهاي جديد غربي به تاريخ، به خوانش مجدد گذشته ايران پرداختند، چرا كه در غرب هنگامي كه تشكيلات سياسي در قالب كشورهاي جديد با مرزهاي معين شكل گرفت، صاحبان قلم و اصحاب دولت مي­كوشيدند تا روايت­هاي تاريخي را مبناي مشروعيت به مرزبندي­هاي سياسي قرار دهند (دايره المعارف ناسيوناليسم، 1384: 276). محمد توكلي در اين زمينه توضيح مناسب­تري ارائه مي­دهد: «با فروپاشي امپراتوري­هاي كهن و پيدايش ملت- كشورهاي جديد در سده­ي سيزده ه.ق تاريخ نويسان به طرح گزارشي كشور مدار از گذشته پرداختند. اين طرح بديع از يك سوي پذيراي روش­هاي تاريخ­نگاري علمي فرنگيان و آماده­ي اقتباس از آنان و از سوي ديگر نيازمند اصالت­گري در رويارويي با فرنگيان بود» (توكلي طرقي، 1382: 41). بنابراين گفتمان اسلامي تاريخ­نگارانه با اين رويكرد جديد دچار تغيير و تبديل گشت؛ تاريخ در اين گفتمان يك روايت «دولت محور» بود، ولي در گفتمان نوين تاريخ «سرزمين محور» مي­شد و به قول نويسنده فوق­الذكر گزارش تاريخي مورخان، مبدل به يگ گزارش «ايران مدار» مي­شد (همان: 19). ايران مداري در گزارش تاريخي مورخان اگرچه ريشه­اي ضعيف نيز در دوره زنديان و افشار داشت، اما به شكلي مدرن در دوره ناصرالدين شاه پديدار شد. اگرچه در اين هنگام هنوز تاريخ­نگاري كلاسيك به حيات خود ادامه مي داد، ولي رويكرد نوين به شدت در حال رشد بود. ميرزا فتحعلي آخوندزاده از جمله پيشگامان و نظريه­پردازان رويكرد آركائييتسي به تاريخ بود. وي با داشتن ديدگاه­هاي كاملاً سكولار به نفي تاريخ ايران دوره اسلام و تمجيد گذشته باستاني مي­پرداخت. ديدگاه­هاي او  كاملاً ضداسلامي و ضدعربي بود، اين ديدگاه­ها گاهي شكلي كاملاً فاشيستي به خود مي­گرفت (مكتوبات كمال­الدوله، نسخه خطي مجلس). نظرات او در تاريخ­نگاري كسي چون آقاخان كرماني نويسنده «آئينه اسكندري» بسيار موثر افتاد و او اولين متن تاريخ­نگارانه آركائيستي و چه بسا ناسيوناليستي را توليد كرد. در كنار اين دو، جلال­الدين ميرزاي قاجار هم خود آفريينده رويكردي جديد بود، او كتابي به نام «نامه خسروان» نوشت و تمامي تلاش خود را مصروف آن ساخت كه به زبان فارسي سره آن را به نگارش در آورد. همگي اينان نقش اساسي در خلق روايت غيردموكراتيك داشتند، اينان علاوه بر اشاعه ديدگاه­هاي عرب ستيزانه، تاريخ ايران را به دوره باستان محدود كردند و مهم­تر از همه كل تاريخ ايران را به «تاريخ قوم پارس» تقليل دادند.

گفتمان ناسيوناليستي:

انقلاب مشروطه و رويدادهاي سياسي پس از آن مجال مناسبي براي ماندگاري اين رويكردها به تاريخ فراهم ساخت، به ويژه آنكه كم كم نخبگان ايراني ضرورت پرداختن به «گفتمان ملت» را در ايران بيشتر احساس كرده بودند و در گفتارها و نوشتارهاي نخبگانه خود اين مساله را در اولويت قرار داده بودند. سه كانون عمده­اي كه در اين دوران درگير اين مساله بودند: «كانون مجله كاوه»، «مجله آينده» و «كانون ايرانشهر» بودند (اكبري، 1384: 152) و آنچه كه ثمره اين گفتمان­سازي در باب ملت و ناسيوناليسم بود را داريوش آشوري به نحوي شايسته بيان مي­دارد: «با شكل‌گيري «دولت ـ‌ ملت» مدرن در ايران و با نياز به ناسيوناليسمي كه نيروي انگيزنده‌ي سياسي و فرهنگي در جهت نوسازي ايران باشد، گفتمان سياسي و فرهنگي تازه‌اي شكل گرفت كه هدف‌اش بخشيدن هويت ملي به ايرانيان بود. اين گفتمان سياسي و فرهنگي،‌ كه پايه‌ي ايدئولوژيكي براي دولت بود، مي‌کوشيد از سويي ما را به «گذشته‌ي پرافتخار» بپيوندد و از سوي ديگر، از گذشته‌ي نكبت­بار جدا كند، گذشته‌ي پرافتخار يكدست در آن سويِ تاريخ، در دوران پيش از اسلام قرار داشت و در دوران اسلامي نيز آنچه در ايران ناب دانسته مي‌شد، از علم و فرهنگ و هنر و ادبيات و نمايندگان‌شان، مايه‌ي سرافرازي بود و از آن گذشته‌ي پرافتخار بود و هر چه ناخوشايند و بدشمرده مي‌شد، كمابيش از آثار وجود پتياره‌ي عرب بود و تمامي فقر و نكبت و واپس ماندگي و نمودهاي بدفرهنگي و اجتماعي يكسره برخاسته از چيرگي عرب و اسلام شمرده مي‌شد. اين كوشش براي جدا كردن گوهر ايراني ناب از آنچه «انيراني» است، صورت مي­گرفت، يعني زدودن آن گوهر از هرچه موجب ناپاكي وتيرگي آن شده است (آشوري، 1377: 171). تاريخ­نگاري ناسيوناليستي بر اين گفتمان ناسيوناليستي ابتناء داشت. اين تاريخ­نگاري تا حدودي وجوه ضداسلامي تاريخ­نگاري آركائيستي را تعديل نموده بود و تاريخ ايران را هم در «دوره باستان» و هم «دوره اسلامي» مورد توجه قرار مي­داد. البته در اين روايت از تاريخ تنها آنچه به شكوه و بزرگداشت عنصر ايراني يا ملت ايراني مربوط مي­شد، گزارش مي­گرديد. در اين روايت منظور از ملت ايراني قوم پارس در عصر باستان و يا فارس در دوره اسلامي بود. كه در نزد تاريخ­نگاراني چون «عباس اقبال» يك روايت فارسي- شيعي از گذشته ايران بود، عملاً ديگر قوميت­ها و گروه­هاي مذهبي ايران را از گزارش تاريخي حذف مي­كرد و حتي اگر- مثلاً- به تاريخ كرد توجه مي­شد براي نشان دادن ارتباط يا پيوستگي آن با قوم فارس بود (در اين زمينه: «كرد و پيوستگي نژادي و تاريخي او» رشيد ياسمي، كه كتابي بيشتر تبليغي است اما متاسفانه امروزه متني علمي انگاشته مي­شود). اين روايت، روايتي كاملاً قوم محورانه از تاريخ ايران بود و توانست به عنوان يك جريان تاريخ نويسي علمي خود را تثبيت سازد و حتي گفتمان ماركسيستي هم نتوانست حضور قدرتمندانه آن را متزلزل سازد. به­ويژه آنكه نهاد قدرت به شدت از آن پشتيباني مي­نمود و جالب آنكه شرق­شناسي كه در خلق آن نقش داشت به دنباله رو آن تبديل گشته بود.

 گفتمان ايدئولوژيك مذهبي- قومي:

انقلاب بهمن 57 دگرگوني­هايي را در گفتمان­هاي حاكم پيشين موجب گشت، تاريخ­نگاري هم از اين تغييرات گفتماني بي نصيب نماند. گفتمان تاريخ­نگاري ايدئولوژيك قومي- مذهبي شكل گرفت. خطوط كلي اين گفتمان در راستاي توجه بيشتر به نقش دين در تاريخ، طبقه روحاني و نيز گروه­هاي مبارز شيعي و در كنار آن كم رنگ ساختن توجه به شاهان و قدرت مداران گذشته بود. اين گفتمان اگرچه مجالي براي شنيدن صداهاي جديدي از گذشته فراهم ساخته بود و به نوعي تغييري مثبت در تاريخ­نگاري ايران محسوب مي­شد، اما نتوانست از تاثيرات تاريخ­نگاري پرقدرت ناسيوناليستي محفوظ بماند و روايت قوم محورانه اين گفتمان از تاريخ ايران را به آساني پذيرا شد. اين روايت نيز همچنان نقش قوميت­ها و گروه­هاي مذهبي در تاريخ ايران را ناديده گرفت و عملاً آنان را از تاريخ ايران حذف كرد.

 ضرورت گفتمان دموكراتيك تاريخ­نگارانه

روايت­هاي غيردموكراتيك از تاريخ ايران بيش از هر چيز نشأت گرفته از تعاريف منسوخ و تنگ نظرانه­ي قومي از ناسيوناليسم مي­باشد. ناسيوناليسم در ايران بعد از گذشت يك سده از انقلاب مشروطه كه در واقع مولود اصلي آن بود، هنوز يك ناسيوناليسم قومي است كه نتوانسته تعريفي مناسب از ايران و ايراني ارائه دهد، به طوري كه بتواند همه اقوام و گروه­هاي قومي و مذهبي را در دايره شمول اين تعريف قرار دهد.اين ناسيوناليسم يك ناسيوناليسم قوم­گرايانه است كه ايران را به قوم فارس و زبان فارسي  تقليل مي­دهد و تاريخ ايران را هم در اين راستا به نگارش در مي­آورد و پس از يك سده هنوز هم انبوهي از ايدئولوگ­هاي اين «گفتمان ايدئولوژيك قوم گرايانه» مدام در حال بازتوليد و بازگويي آن در متون تاريخي و انديشه­اي خود هستند (جواد طباطبايي آخرين نمونه اين ايدئولوگ­هاست. بنگريد: طباطبايي، 1384). ناسيوناليسم ايراني نيازمند بازانديشي مجدد است و اين ميسر نخواهد بود جز از راه بازانديشي در تاريخ­نگاري موجود و اتخاذ رويكرد نوين در شناخت گذشته ايران و بنيان نهادن تاريخ­نگاري دموكراتيك.

تاريخ­نگاري دموكراتيك

تاريخ­نگاري دموكراتيك تلاشي است براي شنيدن همه صداهاي گذشته، اين تاريخ­نگاري به مانند روايت­هاي غيردموكراتيك پيشين به دنبال تقليل تاريخ ايران به تاريخ قوم خاصي نيست و همه مظاهر فرهنگي و تمدني ايران را به نام آن قوم مصادره نمي­كند. در واقع تاريخ­نگاري دموكراتيك تلاشي است براي انعكاس تصوير تمامي اقوام و گروه­هاي مذهبي ايران در آئينه تاريخ ايران.

تاريخ­نگاري دموكراتيك تلاشي براي فهم و نقد گذشته است نه تقديس گذشته. اين تاريخ­نگاري مدعي ارائه حقيقت مطلق نيست، بلكه آن­چنان كه مايكل استنفورد مي­گويد: تاريخ را بحثي بي پايان مي­داند كه بخشي مهم از گفت و گوي پايدار بشري را شكل مي­دهد (استنفورد، 1382: 13). اين تاريخ­نگاري دنبال آن نيست كه دشمني­هاي قدرت­مداران گذشته را به دشمني­هاي اقوام امروز مبدل كند، بلكه كوشش بر آن است كه روايت­گر همزيستي مسالمت­آميز ملت­ها، اقوام و گروه­هاي مذهبي باشد. تاريخ­نگاري دموكراتيك تنها به سرگذشت فرادستان نمي­پردازد، بلكه مستمع صداي تمامي طبقات و گروه­ها خواهد بود. قاضي محمد را آزادي­خواهي بزرگ مي­داند و براي آن مقامي هم طراز با مصدق و چه بسا بالاتر قائل است و مبارزه قاضي فتاح را به مانند مقاومت تنگستاني­ها ارج مي­نهد، ايستادگي «اميرخان لپ زيرين» را كم از مقاومت «آريو برزن» نمي­داند و حكايت دلداگي خج وسيامند را كم از دلدادگي خسرو و شيرين نمي داند.

تاريخ­نگاري دموكراتيك به همان ميزان كه تجاوزكاري اسكندر را مورد نقد قرار مي­دهد، كشتارها و تجاوزگري­هاي كوروش و نادرشاه را هم مطرود مي­داند و از آنان اسطوره نمي­سازد. در واقع تاريخ­نگاري دموكراتيك خادمان انسانيت از قبيل گاندي، ماندلا و ... را اسطوره تاريخ مي­داند، نه تجاوزكاران و جنگ افروزان مستبد را. درنهايت تاريخ­نگاري دموكراتيك خالق تاريخي ديگر خواهد بود؛ تاريخي كه در كنار ديگر دانش­ها به تربيت انسان دموكرات بپردازد.

منابع:

1.اكبري، محمد علی، 1384، تبارشناسی هویت جدید ایرانی، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.

2.استنفورد، مایکل، 1382، درآمدی بر فلسفه تاریخ، ترجمه احمد گل محمدی، نشر نی، تهران.

3.آشوري، داریوش، 1377، ما و مدرنیت، موسسه فرهنگی صراط، تهران.

4.توكلي ترقي، محمد، 1382، تجددبومی و بازاندیشی تاریخ، نشرتاریخ ایران، تهران.

5.دايره­المعارف ناسيوناليسم، زیر نظر الکساندر ماتیل، کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه، 1384، تهران.

6.مکتوبات كمال­الدوله، نسخه خطی مجلس

7طباطبايي، محمدجواد، 1384، ديباچه­اي بر نظريه انحطاط ايران، نگاه معاصر، تهران.

گاهنامه ایزیرتو - سال دوم . شماره اول . شماره پیاپی 2

نکاتی چند پیرامون کتابچه­های چند زبانه ایزیرتو

فریدون بیگلری[1]

امروزه انتشارات یکی از مهم­ترین ابزارها در امر اطلاع­رسانی و رشد فرهنگ عمومی هستند. در بسیاری از جوامع، سالانه هزاران عنوان کتاب در تیراژهای چند ده­هزار نسخه­ای در حوزه­های مختلف تألیف و منتشر می­شوند. در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری، کتب، نشریات و کاتالوگ­های متنوع که به معرفی آثار باستانی و جاذبه­های تاریخی ـ طبیعی کشورها و ملل مختلف دنیا می­پردازند، نقش محوری و کلیدی خود را در جذب توریست و سرمایه­های اقتصادی پیدا کرده­اند. اگر اهل سفر و گشت و گذار باشید و به کشورهای دیگر دنیا سفر کرده باشید و نیم­نگاهی هم به جاذبه­های طبیعی ـ تاریخی آن کشورها داشته باشید، به روشنی ملاحظه کرده­اید که از بدو ورود و به محض خروج از فرودگاه، از اولین و مهم­ترین تابلوهایی که با آن برخورد می­کنید، تابلوهایی هستند که شما را به آثار تاریخی و مکان­های فرهنگی شهر و کشور از جمله موزه­ها رهنمون می­شوند. در بازدید از هرکدام از این آثار بروشورهای رایگانی وجود دارند که محوطه­ها و جاذبه­های اطراف آن اثر را با کروکی، ذکر راه­های دسترسی و ... به شما معرفی می­کنند. هرچند گاهی برای خرید بروشور یک موزه، باید مبلغی اندک هزینه کنید، اما عموماً سعی بر ارائه خدمات رایگان و معرفی آثاری است که هرچه بیشتر شما را به اقامت در آن کشور و بازدید از آثار آن تشویق می­کند. آنان نیک آگاهند که اگر شما به خاطر یک اثر یک مسیر 50 کیلومتری را در کشور آنان بپیمائید، این خود به معنی پرداخت هزینه تردد در آن مسیر (با قطار یا تاکسی و ...)، احتمال زیاد صرف نهار یا شام، صرف هزینه­هایی برای اقامت و ... است، و این در کل، به معنی کسب درآمد اقتصادی در هر منطقه است.

 واقع بین باید بود، جذب چنین سرمایه­هایی در سطح کلان نیازمند نگاه کلان مدیریتی، ایجاد زیرساخت­های لازم از قبیل جاده­های خوب و مطمئن، هتل­هایی آبرومند با امکانات و سرویس دهی­های استاندارد، امکانات مناسب در مسیرهای تردد از قبیل رستوران­های بین راهی مناسب، سرویس­های بهداشتی و .... است که این اقلام غالباً در ایران حمایت­های دولتی و مدیریتی کشوری را می­طلبد که البته خوشبختانه در چند ساله اخیر، بخش خصوصی نیز پا به میدان رقابت گذاشته است و امید می­رود که در چند سال آینده، وضعیت نسبتاً مطلوب­تری را شاهد باشیم. اما در این میان، از نخستین و اولین جرقه­های جذب جهانگرد، همان مساله انتشارت و تبلیغات برای آثاری است که در کشورمان موجود است. واقعیت این است که بسیاری از جهانگردانی که به کشور ما می­آیند اطلاعات جامع و کاملی در خصوص آن ندارند. شاید بسیاری از آنان نتوانند روی نقشه جهان، مکانی که ما در آن زندگی می­کنیم را نشان دهند و اگر ما مثلاً همه زیر ساخت­ها را هم آماده کردیم، باید بنشینیم و چشم به راه آمدن کسانی بمانیم که هیچ تصویر و ذهنیتی از جغرافیا و فرهنگ سرزمینی ما ندارند و طبیعتاً به آمدن به آن هم فکر نمی­کنند.

 دوستی که در کار تورهای بین­المللی فعالیت می­کند و حرفه اصلی او راهنمای تور است می­گفت: ما که از کشورهای اروپایی گردشگر می­آوریم، در دفاترمان در اروپا کاتالوگ­هایی داریم که به معرفی آثار آن مسیر به زبان انگلیسی پرداخته است. مثلاً هنگامی که توری را برای مسیر شیراز تعریف می­کنیم، کاتالوگ­های انگلیسی زبان آثار موجود در مسیر از قبیل موزه­های موجود، آثار شاخص از قبیل تخت جمشید، پاسارگاد و ... را نشان می­دهیم و با توجه به اطلاعاتی که در اختیار آن شخص گذاشته می­شود، وی تصمیم می­گیرد که به کدام یک از مناطق ایران و مسیرهای موجود سفر کند. البته ناگفته نباید گذاشت که در این مرحله، وجود و عدم وجود اطلاعات موثق و علمی که در قالبی شکیل و زیبا ارائه شده­اند به معنای مشارکت و یا عدم مشارکت در رقابت جذب این سرمایه­هاست و طبیعتاً کشورهایی گوی سبقت را می­ربایند که هزینه و انرژی بیشتری برای اطلاع رسانی و تبلیغات انجام داده باشند.

 در سرزمین ما و حداقل جغرافیایی سرزمینی که ایزیرتو برای آن منتشر می­شود، آثاری که حاوی اطلاعاتی علمی، به­روز و به قلم اهل فن نگاشته شده و در عین حال دارای زبانی ساده و قابل فهم برای عموم باشد، تاکنون منتشر نشده است. متاسفانه بسیاری از کتابچه­ها و کاتالوگ­های موجود که به معرفی آثار منطقه می­پردازند فاقد اطلاعات جدید، صفحه­آرایی و تصاویر مناسب هستند و اغلب شیوه معرفی آثار در آنها خشک، بی­روح و به­دور از فهم عامه مردم است. در چنین شرایطی انجمن ایزیرتو از سال 1385 برنامه­ای را جهت انتشار کتابچه­های راهنمای آثار مناطق مختلف غرب کشور آغاز کرد. هدف عمده از این سلسله انتشارات، ارائه اطلاعات جدید در قالبی غیرتخصصی به همراه تصاویر و نقشه­های مناسب برای آشنایی مردم منطقه و گردشگران بود. با توجه به این انتشارات و روند تهیه مطالب، ترجمه، ویراستاری، طراحی، تامین بخش مالی آن و ... با اطمینان می­توان ادعا کرد که کارنامه نشریه ایزیرتو از لحاظ اهداف، محتوای مطالب و کارکرد کاملاً قابل دفاع است و می­توان آن را اثری موفق نامید. هرچند به قول سعدی: «مشک آن است که خود ببوید نه آن که عطار بگوید»، اما سوابق همکاری­ام با دیگر انتشارات حوزه میراث فرهنگی و باستان­شناسی و مشاهده نمونه­های مشابه خارجی و داخلی، این اجازه را می­دهد که اندکی مطمئن­تر در مورد بخشی از کار تیمی انجمن ایزیرتو که شما آن را با نام نشریه ایزیرتو می­شناسید، سخن بگویم.

 نخستین شماره نشریه ایزیرتو تحت عنوان «ایزیرتو1: یادگارهای تاریخی بوکان» در روزهای پایانی سال 1385 منتشر شد، شماره دوم آن با عنوان «ایزیرتو 2: مجموعه آثار تاریخی ـ فرهنگی مهاباد» در 100 صفحه تمام رنگی و به صورت سه زبانه زیر چاپ است و سومین شماره آن به آثار شهرستان هرسین در استان کرمانشاه اختصاص یافته است. سلسله انتشارات ایزیرتو با بهره­مندی از شورای نویسندگان متخصص، کادر فنی و شاخص چون ویراستاری شهرناز اعتمادی در بخش فارسی، زبان انگلیسی روان و به­روز با ویراستاری هلن تایلر، گرافیک فوق­العاده ئاسو مام­زاده و چاپ تمام رنگی، می­رود تا سطح کیفی خود را به استانداردهای روز جهان نزدیک کند و با آثار مشابه خارجی لاف برابری زند.

 پنجمین سال تولد ایزیرتو را به همکاران و علاقمندان این انجمن تبریک می­گویم و امید دارم که این انجمن بتواند در ادامه فعالیت­ها و برنامه­های پیش رو، گام­های استوارتری بردارد و نشریه ایزیرتو تا معرفی همه شهرستان­های حوزه فعالیت انجمن، دوام یابد و باقی بقایتان. سال نو مبارک.